Przejdź do treści

Opanuj gramatykę polską: części mowy, imiesłowy i wykres zdania

Rozróżniaj części mowy od części zdania, imiesłowowe równoważniki zdania, podmiot domyślny i logiczny oraz typy zdań podrzędnych i współrzędnych.

Jak bezbłędnie przeprowadzić rozbiór gramatyczny i składniowy zdania

  1. 01

    Zawsze zaczynaj analizę zdania od podkreślenia orzeczeń

    Liczba osobowych form czasownika (oraz orzeczeń imiennych typu „został lekarzem”) mówi Ci dokładnie, z ilu zdań składowych składa się wypowiedzenie.

  2. 02

    Nie myl podmiotu logicznego w dopełniaczu z dopełnieniem

    W zdaniach wyrażających brak lub ubywanie (np. „Zabrakło chleba”, „Nie ma czasu”) rzeczownik w dopełniaczu pełni funkcję podmiotu logicznego.

  3. 03

    Sprawdź wspólny podmiot przy imiesłowie przysłówkowym

    Konstrukcja z imiesłowem na -ąc lub -wszy/-łszy jest poprawna tylko wtedy, gdy wykonawca obu czynności jest dokładnie tą samą osobą lub rzeczą.

  4. 04

    W słowotwórstwie oddziel podstawę słowotwórczą od formantu

    Utwórz najpierw prostą definicję wyrazu pochodnego (np. „kawiarnia – miejsce, gdzie pije się kawę”), aby bez zgadywania wskazać wyraz podstawowy i przyrostek.

Najczęściej zadawane pytania

Jak nie mylić zdania złożonego współrzędnie wynikowego ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym?

W zdaniu współrzędnym wynikowym (więc, zatem, toteż -> wykres >...>) nie da się zadać naturalnego pytania od drugiego członu do pierwszego, podczas gdy w podrzędnym przyczynowym pytamy „dlaczego?”.

Czym jest orzeczenie imienne i jak je rozpoznać w tekście?

Orzeczenie imienne składa się z łącznika (czasownik być, stać się, zostać) oraz orzecznika (np. rzeczownika, przymiotnika: „Brat jest architektem”) – oba wyrazy tworzą razem jedno orzeczenie.

Na czym polega błąd w zdaniu „Idąc do domu, zaczął padać deszcz”?

Podmiotem zdania głównego jest „deszcz”, więc gramatycznie wychodzi na to, że to deszcz szedł do domu; należy zamienić imiesłów na osobne zdanie czasowe: „Gdy szedłem do domu, zaczął padać deszcz”.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania