Przejdź do treści

Bilansuj reakcje redoks i zapisuj równania jonowe skrócone

Wyznaczaj stopnie utlenienia, wskazuj utleniacz i reduktor, dobieraj współczynniki w środowisku kwasowym i zasadowym oraz pisz reakcje strąceniowe.

Jak bezbłędnie dobierać współczynniki w reakcjach redoks i jonowych

  1. 01

    Sprawdź wyjątki przy liczeniu stopni utlenienia

    Tlen ma zwykle stopień -II (lecz w nadtlenkach H2O2 ma -I), a wodór +I (w wodorkach metali typu NaH ma -I); suma stopni w jonie jest równa ładunkowi jonu.

  2. 02

    Nie myl pojęcia utleniacza z procesem utleniania

    Reduktor sam się utlenia (oddaje elektrony i podwyższa stopień utlenienia), natomiast utleniacz sam ulega redukcji (przyjmuje elektrony i obniża stopień).

  3. 03

    W bilansie jonowo-elektronowym sprawdź sumę ładunków po obu stronach

    Po wyrównaniu elektronów uzupełnij ładunek jonami H+ (w kwasie) albo OH- (w zasadzie), a na końcu sprawdź zgodność liczby atomów tlenu w cząsteczkach wody.

  4. 04

    W zapisie jonowym zostaw osady, słabe elektrolity, gazy i wodę w całości

    Na jony rozpisuj wyłącznie mocne kwasy, mocne wodorotlenki oraz sole dobrze rozpuszczalne według tabeli rozpuszczalności z tablic maturalnych.

Przykład działania

Równanie do uzgodnienia

Jak zapisać bilans elektronowy i jonowy skrócony dla reakcji jonu dichromianowego(VI) z kationami żelaza(II) w środowisku kwasowym: Cr2O7^(2-) + Fe^(2+) + H^+ -> Cr^(3+) + Fe^(3+) + H2O?

Bilans jonowo-elektronowy krok po kroku

1. Stopnie utlenienia: Cr zmienia z +VI na +III (uwaga: w jonie Cr2O7^(2-) są DWA atomy chromu!), Fe zmienia z +II na +III. 2. Równania połówkowe: Redukcja: Cr2O7^(2-) + 14 H^+ + 6 e^- -> 2 Cr^(3+) + 7 H2O | ·1 Utlenianie: Fe^(2+) -> Fe^(3+) + 1 e^- | ·6 3. Sumujemy stronami: Cr2O7^(2-) + 6 Fe^(2+) + 14 H^+ -> 2 Cr^(3+) + 6 Fe^(3+) + 7 H2O. 4. Sprawdzenie ładunku: (-2) + 6·(+2) + 14·(+1) = +24 po lewej; 2·(+3) + 6·(+3) = +24 po prawej.

Gdy w jonie lub cząsteczce (np. Cr2O7^(2-), Cl2) występują dwa atomy zmieniające stopień utlenienia, uwzględnij dwójkę już w równaniu połówkowym przed liczeniem elektronów.

Najczęściej zadawane pytania

Które kwasy zaliczamy do mocnych elektrolitów w szkolnych równaniach jonowych?

Siedem klasycznych mocnych kwasów to HCl, HBr, HI, HNO3, H2SO4, HClO4 oraz HMnO4 – słabe kwasy takie jak H2CO3 (rozpadający się na CO2 i H2O), H2S, H2SO3, HNO2 czy CH3COOH zapisujemy cząsteczkowo.

Dlaczego w reakcji miedzi z kwasem azotowym(V) część kwasu nie zmienia stopnia utlenienia?

Część cząsteczek HNO3 pełni rolę utleniacza (redukując się do NO lub NO2), a druga część dostarcza nienaruszonych anionów NO3^- potrzebnych do utworzenia soli Cu(NO3)2.

Co w arkuszu maturalnym wpisujemy jako utleniacz: sam pierwiastek czy cały związek/jon?

Zgodnie z zaleceniami CKE jako utleniacz i reduktor należy podać pełny wzór chemiczny drobiny (cząsteczki lub jonu, np. MnO4^- albo KMnO4), a nie sam symbol atomu Mn.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania